Πιστοποίηση ανικανότητας για εργασία λόγω ασθένειας ή μητρότητας των ασφαλισμένων που κατοικούν ή διαμένουν σε κράτος (μέλος ΕΕ, ΕΟΧ, στην Ελβετία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο) διαφορετικό από το αρμόδιο για την περίθαλψή τους, κατ’ εφαρμογή των Κανονισμών (ΕΚ) 883/2004 & 987/2009

Ως προς τα κράτη μέλη ΕΕ, ΕΟΧ και την Ελβετία, ο βασικός Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 αναγνωρίζει το δικαίωμα των ασφαλισμένων κρατών μελών σε παροχές σε χρήμα λόγω ασθένειας, μητρότητας και ισοδύναμες πατρότητας, όταν κατοικούν ή διαμένουν στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το αρμόδιο3 κράτος μέλος

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι οι άμεσα ασφαλισμένοι του e-ΕΦΚΑ οι οποίοι διαμένουν ή κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους (π.χ. ως αποσπασμένοι ή μεθοριακοί εργαζόμενοι), δικαιούνται παροχές σε χρήμα λόγω ασθένειας ή μητρότητας από τον e-Ε.Φ.Κ.Α., ως αρμόδιο φορέα, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία του. Αντιστοίχως, πρόσωπα που υπάγονται στην ασφάλιση φορέων των λοιπών –εκτός Ελλάδας- κρατών μελών και τα οποία διαμένουν ή κατοικούν στην Ελλάδα, δικαιούνται παροχές σε χρήμα λόγω ασθένειας ή μητρότητας από τους αρμόδιους φορείς τους, σύμφωνα με την νομοθεσία που εφαρμόζουν.

Ο ασφαλισμένος θα πρέπει να ζητήσει από τον ιατρό του κράτους μέλους κατοικίας ο οποίος διαπίστωσε την κατάσταση της υγείας του να πιστοποιήσει την ανικανότητά του προς εργασία και την πιθανή της διάρκεια

Όταν οι θεράποντες ιατροί στο κράτος μέλος κατοικίας δεν εκδίδουν πιστοποιητικά ανικανότητας προς εργασία, και όταν τα πιστοποιητικά αυτά απαιτούνται από τη νομοθεσία του αρμόδιου κράτους μέλους, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση απευθείας στον φορέα του τόπου κατοικίας. Ο εν λόγω φορέας μεριμνά για την ιατρική αξιολόγηση της ανικανότητας προς εργασία του ενδιαφερομένου και για την κατάρτιση του πιστοποιητικού το οποίο διαβιβάζεται αμελλητί στον αρμόδιο φορέα.

Όταν ένας ασφαλισμένος του e-ΕΦΚΑ καταστεί ανίκανος για εργασία λόγω ασθένειας ή μητρότητας, κατά τη διάρκεια κατοικίας ή διαμονής του στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, δικαιούται από τον ΕΦΚΑ το επίδομα ασθένειας ή μητρότητας σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας. Προκειμένου να λάβει το εν λόγω επίδομα, ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει αίτημα χορήγησης της σχετικής παροχής.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 27 του Καν. (ΕΚ) 987/2009 ο φορέας του κράτους μέλους κατοικίας ακολουθεί την κάτωθι διαδικασία:

«5. Όταν το ζητεί ο αρμόδιος φορέας, ο φορέας του τόπου κατοικίας διεξάγει οποιουσδήποτε απαιτούμενους διοικητικούς ή ιατρικούς ελέγχους του ενδιαφερομένου.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 6 έως 9 του άρθρου 27 του Καν. (ΕΚ) 987/2009 ο αρμόδιος φορέας [ο φορέας ασφάλισης κατά την υποβολή της αίτησης] ακολουθεί τη κάτωθι διαδικασία:

«6. Ο αρμόδιος φορέας επιφυλάσσεται του δικαιώματος να ζητεί την εξέταση του ασφαλισμένου από ιατρό της επιλογής του.

Με την επιφύλαξη της δεύτερης πρότασης του άρθρου 21 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού5, ο αρμόδιος φορέας καταβάλλει τις παροχές σε χρήμα απευθείας στον ασφαλισμένο και, εφόσον απαιτείται, ενημερώνει σχετικά τον φορέα του τόπου κατοικίας.

Για την εφαρμογή του άρθρου 21 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού, τα στοιχεία που αναφέρονται στο πιστοποιητικό ανικανότητας προς εργασία ενός ασφαλισμένου το οποίο έχει καταρτισθεί σε άλλο κράτος μέλος βάσει των ιατρικών γνωματεύσεων του ιατρού ή του φορέα που διενήργησε την εξέταση έχουν την ίδια νομική αξία με τα στοιχεία πιστοποιητικού το οποίο καταρτίζεται στο αρμόδιο κράτος μέλος.

  1. Εάν ο αρμόδιος φορέας αποφασίσει να αρνηθεί τις παροχές σε χρήμα, κοινοποιεί την απόφασή του στον ασφαλισμένο και ενημερώνει συγχρόνως τον φορέα του τόπου κατοικίας.»

Σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 27, σε περίπτωση διαμονής του ασφαλισμένου σε έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το αρμόδιο κράτος μέλος εφαρμόζονται κατ’ αναλογία οι διαδικασίες που ορίζονται από τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως 9 του άρθρου 27 του Καν. (ΕΚ) 987/2009.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 76 παρ. 7 του Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 «οι αρχές, οι φορείς, και τα δικαστήρια ενός κράτους μέλους δεν μπορούν να απορρίπτουν αιτήσεις ή άλλα έγγραφα τα οποία τους απευθύνονται λόγω του ότι έχουν συνταχθεί στην επίσημη γλώσσα άλλου κράτους μέλους, η οποία αναγνωρίζεται ως επίσημη γλώσσα των οργανισμών της Κοινότητας σύμφωνα με άρθρο 290 της συνθήκης.».

Ως εκ τούτου, τα Τμήματα Παροχών των αρμόδιων Τοπικών Διευθύνσεων που παραλαμβάνουν αιτήματα ασφαλισμένων του e-ΕΦΚΑ για χορήγηση επιδόματος ασθένειας με συνημμένα ξενόγλωσσα ιατρικά πιστοποιητικά που εκδόθηκαν σε άλλο κράτος μέλος, θα πρέπει να αποστέλλουν για μετάφραση τα εν λόγω πιστοποιητικά, σύμφωνα με τις οδηγίες έχουν δοθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και με την πρόσφατη εγκυκλιο με αριθμό 12/2025.

Οι Προϋποθέσεις Μονιμοποίησης της Σύνταξης Λόγω Αναπηρίας

Η σύνταξη αναπηρίας αποτελεί μια σημαντική παροχή του ασφαλιστικού συστήματος, προσφέροντας οικονομική στήριξη σε άτομα που αδυνατούν να εργαστούν λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας. Ωστόσο, η χορήγησή της δεν είναι πάντα οριστική, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται τακτικός επανέλεγχος από τις υγειονομικές επιτροπές. Η μονιμοποίηση της σύνταξης αναπηρίας προϋποθέτει συγκεκριμένες διαδικασίες και κριτήρια, τα οποία διαφέρουν ανάλογα με την ασφαλιστική νομοθεσία.

Πότε Μονιμοποιείται η Σύνταξη Αναπηρίας;

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, η σύνταξη αναπηρίας μπορεί να καταστεί οριστική (δηλαδή να μην απαιτείται πλέον επανέλεγχος από τις αρμόδιες επιτροπές), εφόσον πληρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις:

  1. Διάρκεια συνεχούς συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας

Εάν ένας ασφαλισμένος λαμβάνει σύνταξη αναπηρίας επί 12 συνεχή έτη, χωρίς διακοπή και χωρίς να έχει αλλάξει σημαντικά το ποσοστό αναπηρίας του, τότε η σύνταξή του μονιμοποιείται και δεν απαιτείται νέος υγειονομικός έλεγχος. Εναλλακτικά, απαιτούνται 5 ή 7 συνεχή έτη και τουλάχιστον 2 ή 3 αντίστοιχα υγειονομικοί έλεγχοι από τα ΚΕ.Π.Α.

  1. Ηλικιακά Κριτήρια

Για τους ασφαλισμένους, που υπήχθησαν στην ασφάλιση για πρώτη φορά πριν την 1-1-1993, η αναγκαία ηλικία είναι τα 55 ή τα 60 (ανάλογα με τα έτη συνταξιοδότησης) για τους άνδρες και τα 50 ή τα 55 αντίστοιχα για τις γυναίκες.Για τους νέους ασφαλισμένους, η αναγκαία ηλικία είναι τα 60 (ανάλογα με τα έτη συνταξιοδότησης) για τους άνδρες και τα 55 αντίστοιχα για τις γυναίκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σύνταξη αναπηρίας μονιμοποιείται εάν ο συνταξιούχος φτάσει την ηλικία συνταξιοδότησης, οπότε και μετατρέπεται σε κανονική σύνταξη γήρατος (πάντα υπό την αίρεση της υποβολής σχετικού αιτήματος).

  1. Ειδικές Κατηγορίες Αναπηρίας

Άτομα με σοβαρές και μη αναστρέψιμες παθήσεις, μονιμοποιούν τη σύνταξή τους χωρίς την ανάγκη επανελέγχου. Οι παθήσεις αυτές περιλαμβάνονται σε ειδικές λίστες που δημοσιεύονται από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.).

Η Διαδικασία Μονιμοποίησης

Για να μονιμοποιηθεί η σύνταξη αναπηρίας, ο ασφαλισμένος θα πρέπει να υποβάλει σχετικό αίτημα στον ασφαλιστικό του φορέα (e-ΕΦΚΑ). Ανάλογα με την περίπτωσή του, μπορεί να του ζητηθεί νέα γνωμάτευση από το ΚΕ.Π.Α. ή η διαδικασία να γίνει αυτόματα, εφόσον πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.

Τι Να Προσέξουν οι Δικαιούχοι

  • Έγκαιρη Ανανέωση: Εάν δεν έχει μονιμοποιηθεί η σύνταξη, ο συνταξιούχος πρέπει να φροντίσει να υποβάλει έγκαιρα αίτημα επανεξέτασης, ώστε να μην υπάρξει διακοπή στην καταβολή της.
  • Ενημέρωση για Νέες Ρυθμίσεις: Η νομοθεσία για τις αναπηρικές συντάξεις μεταβάλλεται συχνά, οπότε οι δικαιούχοι θα πρέπει να ενημερώνονται τακτικά για τυχόν αλλαγές.

Η σύνταξη αναπηρίας αποτελεί δικαίωμα των ασφαλισμένων που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Η μονιμοποίησή της διασφαλίζει τη μακροχρόνια οικονομική τους στήριξη, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και την ανάγκη επανεξέτασης της αναπηρίας τους. Ως εκ τούτου, είναι κρίσιμο να γνωρίζουν τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν.

ΝΕΑ ΑΔΕΙΑ ΕΞΙ ΗΜΕΡΩΝ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ

Σύμφωνα με το Ν 5270 θεσπίστηκε νέα άδεια με αποδοχές έξι ημερών , πέρα από την κανονική τους άδεια και όσων άλλων άδειων δικαιούνται για δημοσίους και δημοτικούς υπαλλήλους που έχουν την αποκλειστική επιμέλεια ανηλίκων τέκνων.

Ο νέος νόμος περιλαμβάνει ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημόσιου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται: «Στους υπαλλήλους που έχουν την αποκλειστική επιμέλεια ανήλικων τέκνων χορηγείται άδεια έξι (6) εργάσιμων ημερών κάθε ημερολογιακό έτος, με αποδοχές, επιπλέον αυτής που δικαιούνται από άλλες διατάξεις. Γονέας υπάλληλος που έχει την αποκλειστική επιμέλεια τριών (3) ή περισσότερων ανήλικων τέκνων, δικαιούται άδειας οκτώ (8) εργάσιμων ημερών κάθε ημερολογιακό έτος.»

Η διάταξη ενισχύει την κοινωνική προστασία των μονογονεϊκών οικογενειών και αναγνωρίζει τις αυξημένες ανάγκες φροντίδας των παιδιών σε αυτές τις περιπτώσεις, παρέχοντας επιπλέον στήριξη στους εργαζόμενους γονείς του δημόσιου τομέα.

Για την εφαρμογή διατάξεων περί χορήγησης αδειών  με την αρ. πρωτ. ΔΙΔΑΔ/Φ.69/229/οικ.8177/2023 εγκύκλιο του Υπουργείου  παρέχονται διευκρινίσεις για τις εξής κατηγορίες τις οποίες παραθέτουμε στην περίπτωση που κάποιος αναγνώστης μας θελήσει αναλυτικά να ενημερωθεί .

 

ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ

ΑΝΑΡΡΩΤΙΚΗ ΑΔΕΙΑ

ΑΔΕΙΑ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑΣ

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ

ΑΔΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΑΔΕΙΑ ΓΙΑ ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ

ΑΔΕΙΑ ΑΝΕΥ ΑΠΟΔΟΧΩΝ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΔΕΙΕΣ 22 ΚΑΙ 6 ΗΜΕΡΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ ΚΥΟΦΟΡΙΑΣ

ΤΗΛΕΡΓΑΣΙΑ

 

 

ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΥ – ΕΥΡΥΤΕΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ

Με τις διατάξεις της παρ. 2α του άρθρου 1 του ν. 4554/2018 προβλέπεται ότι, η χορήγηση της σύνταξης γήρατος αρχίζει από την πρώτη του επόμενου της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης μήνα, υπό την προϋπόθεση ότι κατά την ημερομηνία αυτή πληρούνται όλες οι 2 νόμιμες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, σε αντίθετη δε περίπτωση, από την πρώτη μέρα του μήνα που έπεται εκείνου κατά τον οποίο πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις. Σύμφωνα με την παρ. 2β του ίδιου ως άνω άρθρου προβλέπεται ότι, για τα πρόσωπα για τα οποία απαιτείται από την κείμενη νομοθεσία η λύση της υπαλληλικής σχέσης, προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν λόγω γήρατος, η προϋπόθεση αυτή εξακολουθεί να ισχύει, ενώ η παρ. 5 του ίδιου άρθρου προβλέπει ότι από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργείται κάθε άλλη αντίθετη ειδική ή γενική διάταξη.

Για τη συνταξιοδότηση των μονίμων υπαλλήλων του Δημοσίου, ΝΠΔΔ και ΟΤΑ, κ.λ.π. και ενστόλων που προσελήφθησαν στο Δημόσιο μέχρι και 31.12.2010 , εφαρμόζεται ο Κώδικας Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων και επομένως για τη συνταξιοδότησή τους απαιτείται η προηγούμενη λύση της υπαλληλικής τους σχέσης.

Για τη συνταξιοδότηση των μονίμων υπαλλήλων του Δημοσίου, ΝΠΔΔ και ΟΤΑ, κ.λ.π. και ενστόλων που προσελήφθησαν στο Δημόσιο από 01.01.2011 και εξής, δεν εφαρμόζεται ο Κώδικας Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων αλλά οι συνταξιοδοτικές διατάξεις του κοινού καθεστώτος του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και για τους υπαγόμενους στην ασφάλιση των Τομέων του τ. Ε.Τ.Α.Α. (τ. Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε., τ. Τ.Σ.Α.Υ., τ. ΤΑ.Ν. οι καταστατικές διατάξεις των εν λόγω τέως Φορέων, οι υπάλληλοι εξακολουθούν να καταλαμβάνονται από τον Κώδικα Δημοσίων Υπαλλήλων (ν. 3528/2007) και επομένως για τη συνταξιοδότησή τους απαιτείται η προηγούμενη λύση της υπαλληλικής τους σχέσης, είτε πρόκειται για συνταξιοδότηση λόγω γήρατος είτε για συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας επ’ αόριστον.

Συνεπώς, σύμφωνα και με πρόσφατο γενικό έγγραφο του ΕΦΚΑ και μετά από οδηγίες που δόθηκαν από το Υπουργείο Εργασίας ισχύουν τα ακόλουθα:

Α) Μόνιμοι υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και πρόσληψη μέχρι 31.12.2010 απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για τη συνταξιοδότηση τους από οποιαδήποτε αιτία. Σημειώνεται ότι για όσους έχουν προσληφθεί στο δημόσιο έως την 31.12.2010 η συνταξιοδότηση για ανικανότητα που προήλθε πρόδηλα από την Υπηρεσία και ένεκα αυτής δεν γίνεται από τον eΕΦΚΑ (πρώην Δημόσιο), αλλά κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ.3 του άρθρου 4 του ν.4387/2016 από τις Υπηρεσίες του ΓΛΚ του Υπ.Οικονομικών .

Β)

Γ) Μόνιμοι υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και πρόσληψη από 01/01/2011 και μετά (ασφάλιση στο τ. ΙΚΑ-ΕTAM) Τόσο για τη συνταξιοδότησή τους λόγω γήρατος όσο και λόγω αναπηρίας, εφόσον η υγειονομική κρίση είναι επ’ αόριστον, απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης. Για τις περιπτώσεις προσωρινής (περιορισμένου χρονικού διαστήματος) συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, εφαρμόζεται η προβλεπόμενη στις διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα διαδικασία χορήγησης αναρρωτικής άδειας ή διαθεσιμότητας για όσο χρόνολαμβάνουν προσωρινή σύνταξη λόγω αναπηρίας.

Δ) ) Μόνιμοι υπάλληλοι ΝΠΔΔ ασφαλισμένοι στο ειδικό καθεστώς του ν. 3163/1955 Το δικαίωμα επιλογής διατάξεων συνταξιοδότησης (υπαλληλικές ή κοινές) παρέχεται μετά την έξοδο του υπαλλήλου από την Υπηρεσία (Γ. Ε. Σ57/18/16.11.2011 τ. IKA-ETAM).

Ε) Υπάλληλοι ΝΠΔΔ οι οποίοι κατά τη μονιμοποίησή τους διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι (τ. ΙΚA-ΕTΑM) α) Για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης, η οποία λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδόθηκε η απόφαση συνταξιοδότησης (άρθ. 20 ν. 3801/2009). β) Για τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας δεν απαιτείται λύση υπαλληλικής σχέσης εάν η υγειονομική κρίση είναι περιορισμένου χρονικού διαστήματος και όχι εφ’ όρου ζωής.

ΣΤ) Υπάλληλοι ΙΔΑΧ ασφαλισμένοι στο τ. IKA-ETΑM α) Εφόσον έχει εκδοθεί απόφαση για συνταξιοδότηση λόγω γήρατος εφαρμόζεται το άρθ. 20 του ν. 3801/2009. Δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή και την επεξεργασία της αίτησης συνταξιοδότησης, αλλά αυτή λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης από την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδίδεται η σχετική απόφαση. β) Εφόσον υποβάλλεται αίτηση για συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή της αίτησης, την επεξεργασία της και την ημερομηνία έναρξης καταβολής της σύνταξης, και μετά την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης εφαρμόζεται από την Υπηρεσία του υπαλλήλου το άρθ. 8 του v. 3801/2009.Εφόσον ο ασφαλισμένος με τις ανωτέρω διατάξεις, επιλέγει την καταβολή των αποδοχών αντί της σύνταξης για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης ως την πρώτη ημέρα του επόμενου από την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης μήνα, είναι δυνατή η καταβολή και της σύνταξης από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης με παράλληλη εφαρμογή των διατάξεων περί απασχόλησης συνταξιούχων, όπως ισχύουν από 1.1.2024 με το άρθρο 114 του ν.5078/2023.

Ζ) Υπάλληλοι ΙΔΟΧ ασφαλισμένοι στο τ. ΙΚΑ-ΕTΑΜ Για την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης (γήρατος/αναπηρίας) καθώς και για την επεξεργασία της και την έκδοση απόφασης δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής Slro3Xo Οι εν λόγω υπάλληλοι δεν καταλαμβάνονται από τις διατάξεις του άρθ. 8 του ν. 3801/2009. Η παραμονή τους στην Υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης δεν αποτελεί κώλυμα για την έναρξη καταβολής της σύνταξης

ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΛΟΓΩ ΘΑΝΑΤΟΥ

Με το Ν.4387/2016, ο οποίος αφορά θανάτους από 13.05.2016, επαναπροσδιορίστηκαν οι προϋποθέσεις για τις συντάξεις λόγω θανάτου και πλέον γίνεται ενιαία εφαρμογή κανόνων και προϋποθέσεων για όλα τα ταμεία.

Ποιοι, λοιπόν, δικαιούνται σύνταξη λόγω θανάτου και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Αρχικά, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των 2 κατηγοριών συντάξεων λόγω θανάτου καθώς σε κάθε περίπτωση κατατίθεται διαφορετική αίτηση στον εκάστοτε αρμόδιο φορέα και ισχύουν διαφορετικές προϋποθέσεις.

Η πρώτη κατηγορία αφορά μεταβίβαση σύνταξης λόγω θανάτου συνταξιούχου και η δεύτερη, αφορά απονομή σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου.

Και στις 2 αυτές περιπτώσεις δικαιούχοι είναι α) ο/η σύζυγος εφ’ όσον έχουν τελέσει γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης 3 έτη πριν τον θάνατο με ποσό σύνταξης το 70% της σύνταξης που λάμβανε ή θα λάμβανε ο θανών καθώς και β) τέκνα (νόμιμα, νομιμοποιηθέντα, αναγνωρισθέντα, υιοθετηθέντα και όσα εξομοιώνονται με αυτά) μέχρι και την ηλικία των 24 ετών, εφ’ όσον είναι άγαμα, με ποσό σύνταξης το 25% της σύνταξης που λάμβανε ή θα λάμβανε ο θανών (το ποσοστό αυτό κατανέμεται αναλογικά σε περίπτωση περισσότερων τέκνων).

Εφ’ όσον τηρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις, τα ανωτέρω πρόσωπα δικαιούνται να λάβουν σύνταξη λόγω θανάτου συνταξιούχου χωρίς περαιτέρω προϋποθέσεις.

Για την δεύτερη κατηγορία, ήτοι την περίπτωση απονομής σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου, ο θανών πρέπει είτε να είχε συνολικά  4.500 ημέρες ασφάλισης είτε να έχει συνολικά 1.500 ημέρες ασφάλισης εκ των οποίων οι 600 να αφορούν την τελευταία πενταετία πριν τον θάνατο. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η ηλικία του θανόντος είναι αδιάφορη.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τους/τις χήρους/ες, μετά το πέρας 3 ετών από τον θάνατο καθώς, τότε, θα πρέπει να προσκομίσουν στον αρμόδιο φορέα έγγραφα από τα οποία να προκύπτει ότι παραμένουν χήροι/ες και αν εργάζονται ή όχι καθώς και  συνταξιοδοτούνται ή όχι.

Τι συμβαίνει, όμως, στην περίπτωση που κάποιο από τα ως άνω δεν ισχύουν? Δηλαδή τι θα συμβεί στην περίπτωση που ο/ η χήρος/α παντρεύτηκε ή εργάστηκε ή συνταξιοδοτήθηκε?

Στην περίπτωση τέλεσης νέου γάμου, η σύνταξη διακόπτεται και τυχόν ποσά σύνταξης που έχουν καταβληθεί μετά την τέλεση του νέου γάμου πρέπει να επιστραφούν, ενώ σε περίπτωση εργασίας ή συνταξιοδότησης μετά το πέρα της τριετίας από τον θάνατο καταβάλλεται το 50% της ήδη καταβληθείσας σύνταξης ή αλλιώς το 35% της σύνταξης που λάμβανε ή θα λάμβανε ο θανών.

Αξίζει να διευκρινιστεί ότι σχετικά με τα τέκνα, είναι αδιάφορο αν εργάζονται ή αν φοιτούν σε κάποιο πανεπιστημιακό ίδρυμα ενώ δεν επιτρέπεται να την λάβουν εφόσον είναι έγγαμα. Η σύνταξη καταβάλλεται στα τέκνα μέχρι την συμπλήρωση του 24ου έτους της ηλικίας τους. Εάν ωστόσο, το τέκνο έχει κριθεί από υγειονομική επιτροπή ανίκανο για κάθε βιοποριστικό λόγο πριν την συμπλήρωση του 18ου ή 24ου  έτους της ηλικίας τότε δικαιούται την σύνταξη του αποθανόντος γονέα του. Εάν, σε περίπτωση τέκνου ανίκανου για κάθε βιοποριστικό λόγο, αποβιώσουν και οι 2 γονείς, τότε το τέκνο δικαιούται ποσά συντάξεων και των 2 γονιών λαμβάνοντας το 100% της συμφερότερης σύνταξης μεταξύ των 2 γονιών και το 50% της σύνταξης του άλλου γονιού.

Τέλος, κρίσιμο είναι να διευκρινιστεί τι συμβαίνει σε περίπτωση διαζυγίου, σε περίπτωση, δηλαδή, που ο θανών ήταν παντρεμένος και χώρισε. Δικαιούται η διαζευγμένη πρώην σύζυγος σύνταξη θανάτου; Πολλοί μπορεί να θεωρούν πως όχι, αλλά ο νόμος δίνει την δυνατότητα κάτω από πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις να ληφθεί σύνταξη χηρείας σε περίπτωση διαζυγίου οι οποίες είναι : α) να είχαν συμπληρωθεί 10 έτη έγγαμου βίου μέχρι την λύση του γάμου με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, β) το διαζύγιο να μην οφείλεται σε ισχυρό κλονισμού της έγγαμης συμβίωσης με υπαιτιότητα του εν ζωή πρώην συζύγου, γ) ο θανών σύζυγος να ήταν υπόχρεος σε καταβολή διατροφής του εν ζωή συζύγου, δ) ο εν ζωή σύζυγος να μην έχει τελέσει άλλο γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης και στ)το μέσο μηνιαίο φορολογητέο εισόδημα του εν ζωή συζύγου να μην ξεπερνά το διπλάσιο του ποσού του επιδόματος του ανασφάλιστου υπερήλικα.

Εν κατακλείδι, αν και υπάρχει η πεποίθηση ότι οι συντάξεις χηρείας είναι μια απλοποιημένη διαδικασία, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Αντιθέτως, χρήζουν ειδικών χειρισμών οι οποίοι εξειδικεύονται και ποικίλουν ανά περίπτωση, γεγονός που σημαίνει ότι η  ουσιαστική γνώση του κοινωνικοασφαλιστικού δικαίου είναι απαραίτητη προκειμένου οι δικαιούχοι να μην χάσουν κάποιο δικαίωμα και να λάβουν το ποσοστό της σύνταξης που τους αναλογεί.

ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΗΛΙΚΙΑΚΟ ΟΡΙΟ ΔΙΑΒΙΒΑΣΗΣ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ

Αιτήματα συνταξιοδότησης που υποβάλλονται για να κριθούν  βάσει των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης ,δηλαδή αιτήματα όπου ο υποψήφιος συνταξιούχος έχει ασφαλιστεί σε πάνω από δύο φορείς κοινωνικής ασφάλισης, εξετάζονται αρχικά από την αρμόδια υπηρεσία του τελευταίου φορέα ή κλάδου. Ο τελευταίος φορές ελέγχει τις κάτωθι προϋποθέσεις:

  • Να έχουν πραγματοποιηθεί στον τελευταίο φορέα χίλιες (1.000) ημέρες ασφάλισης εκ των οποίων τριακόσιες (300) ημέρες την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της ασφάλισης ή την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης
  • Να έχει συμπληρώσει ο ασφαλισμένος μία από τις προϋποθέσεις θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος με βάση τη νομοθεσία του τελευταίου φορέα ασφάλισης

Στην περίπτωση που ο ασφαλισμένος δεν πραγματοποίησε τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης ή τον έχει πραγματοποιήσει αλλά δεν πληροί της προϋποθέσεις που απαιτεί η νομοθεσία του τελευταίου φορέα, τότε το αίτημα συνταξιοδότησης διαβιβάζεται στον αμέσως προηγούμενο τ. φορέα στον οποίο πραγματοποίησε τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο Νόμο. Απαραίτητη προϋπόθεση για να κριθεί η αίτηση από τον/τους προηγούμενο/ους φορέα/είς, μετά την κρίση από τον τελευταίο τ. ΦΚΑ είναι: Ο ασφαλισμένος που ζητά να συνταξιοδοτηθεί λόγω γήρατος να έχει συμπληρώσει ένα από τα όρια ηλικίας που προβλέπει η νομοθεσία του τελευταίου ενταχθέντα φορέα ή στην περίπτωση συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας να έχει κριθεί ανάπηρος με το ποσοστό αναπηρίας που προβλέπει η νομοθεσία του τελευταίου πρώην φορέα. Όσο για τη συνταξιοδότηση λόγω θανάτου των μελών της οικογένειας του ασφαλισμένου δεν απαιτείται καμία προϋπόθεση. Κατά συνέπεια για να δικαιωθεί ο ασφαλισμένος ή τα μέλη της οικογένειάς του σύνταξης από τον e-ΕΦΚΑ, με τις διατάξεις της νομοθεσίας του προηγούμενου φορέα στην ασφάλιση του οποίου πραγματοποίησε τον περισσότερο χρόνο (στον οποίο δεν συμπεριλαμβάνεται ο χρόνος του τελευταίου φορέα), πρέπει να πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπουν οι διατάξεις της νομοθεσίας του με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

Για να ισχύσουν τα παραπάνω, δηλαδή να διαβιβαστεί από το τον τελευταίο φορέα το συνταξιοδοτικό αίτημα και η κρίση του να πραγματοποιηθεί από τον προηγούμενο τ. φορέα με τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης, ο ασφαλισμένος θα πρέπει να έχει συμπληρώσει ένα από τα όρια ηλικίας που προβλέπει η νομοθεσία του. Εάν δεν έχει συμπληρωθεί το ηλικιακό όριο τότε η αίτηση απορρίπτεται.

Για τους παλαιούς ασφαλισμένους, ήτοι όσους έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά μέχρι την 31.12.1992 τα ηλικιακά όρια είναι τα εξής:

-για το τ.ΙΚΑ το 55ο έτος

– για τον τ.ΟΑΕΕ το 60ο έτος

– για το τ.ΕΤΑΑ το 62ο έτος

-για το τ.Δημόσιο το 52ο έτος

Να σημειωθεί ότι ο τ.ΟΓΑ σαν τελευταίος φορέας δεν διαβιβάζει τα αιτήματα σε κανένα ηλικιακό όριο. Αν όμως είναι συμμετέχων φορέας προβαίνει σε διαβίβαση.

Οι νέοι ασφαλισμένοι, ήτοι όσοι έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά από 01.01.1993 και μετά για όλα τα εντασσόμενα στον e-ΕΦΚΑ ταμεία διαβιβάζουν μόνο στο 62ο έτος της ηλικίας.

Σημαντικό είναι να ειπωθεί ότι τα  πρόσωπα που θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα λόγω γήρατος με 15 τουλάχιστον έτη ασφάλισης στο 67ο έτος της ηλικίας, με συνυπολογισμό διαδοχικού χρόνου ασφάλισης, λαμβάνουν σύνταξη από την Υπηρεσία του e-ΕΦΚΑ του τελευταίου Φορέα ή τομέα ή κλάδου ή λογαριασμού στον οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος, χωρίς να εξετάζεται η πλήρωση των ειδικότερων προϋποθέσεων των 1000 ημερών ασφάλισης συνολικά από τις οποίες 300 την τελευταία πενταετία πριν την διακοπή της ασφάλισης ή την υποβολή του αιτήματος συνταξιοδότησης.

Οι διατάξεις της διαδοχικής εφαρμόζονται και στο κλάδο επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ. Ειδικότερα, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 96 του ν. 4387/2016 όπως ισχύουν, εφαρμόζονται και στους Φορείς, τομείς, κλάδους λογαριασμούς του κλάδου επικουρικής ασφάλισης του πρώην ΕΤΕΑΕΠ όπως αυτό εντάχθηκε στον e-ΕΦΚΑ με τις διατάξεις του άρθρου 2 του κοινοποιούμενου νόμου (παράγραφος 4 του άρθρου 53 του ν. 4387/2016).

Όλα τα παραπάνω αναφερόμενα ορίζονται στις διατάξεις του άρθρου 19 του Ν. 4387/2016 όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν με τις διατάξεις του άρθρου 26 του Ν.4670/2020 καθώς και στις εγκυκλίους του e-ΕΦΚΑ  37/2017 και 50/2020 και 20/2025.