Ως προς τα κράτη μέλη ΕΕ, ΕΟΧ και την Ελβετία, ο βασικός Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 αναγνωρίζει το δικαίωμα των ασφαλισμένων κρατών μελών σε παροχές σε χρήμα λόγω ασθένειας, μητρότητας και ισοδύναμες πατρότητας, όταν κατοικούν ή διαμένουν στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το αρμόδιο3 κράτος μέλος
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι οι άμεσα ασφαλισμένοι του e-ΕΦΚΑ οι οποίοι διαμένουν ή κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους (π.χ. ως αποσπασμένοι ή μεθοριακοί εργαζόμενοι), δικαιούνται παροχές σε χρήμα λόγω ασθένειας ή μητρότητας από τον e-Ε.Φ.Κ.Α., ως αρμόδιο φορέα, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία του. Αντιστοίχως, πρόσωπα που υπάγονται στην ασφάλιση φορέων των λοιπών –εκτός Ελλάδας- κρατών μελών και τα οποία διαμένουν ή κατοικούν στην Ελλάδα, δικαιούνται παροχές σε χρήμα λόγω ασθένειας ή μητρότητας από τους αρμόδιους φορείς τους, σύμφωνα με την νομοθεσία που εφαρμόζουν.
Ο ασφαλισμένος θα πρέπει να ζητήσει από τον ιατρό του κράτους μέλους κατοικίας ο οποίος διαπίστωσε την κατάσταση της υγείας του να πιστοποιήσει την ανικανότητά του προς εργασία και την πιθανή της διάρκεια
Όταν οι θεράποντες ιατροί στο κράτος μέλος κατοικίας δεν εκδίδουν πιστοποιητικά ανικανότητας προς εργασία, και όταν τα πιστοποιητικά αυτά απαιτούνται από τη νομοθεσία του αρμόδιου κράτους μέλους, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση απευθείας στον φορέα του τόπου κατοικίας. Ο εν λόγω φορέας μεριμνά για την ιατρική αξιολόγηση της ανικανότητας προς εργασία του ενδιαφερομένου και για την κατάρτιση του πιστοποιητικού το οποίο διαβιβάζεται αμελλητί στον αρμόδιο φορέα.
Όταν ένας ασφαλισμένος του e-ΕΦΚΑ καταστεί ανίκανος για εργασία λόγω ασθένειας ή μητρότητας, κατά τη διάρκεια κατοικίας ή διαμονής του στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, δικαιούται από τον ΕΦΚΑ το επίδομα ασθένειας ή μητρότητας σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας. Προκειμένου να λάβει το εν λόγω επίδομα, ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει αίτημα χορήγησης της σχετικής παροχής.
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 27 του Καν. (ΕΚ) 987/2009 ο φορέας του κράτους μέλους κατοικίας ακολουθεί την κάτωθι διαδικασία:
«5. Όταν το ζητεί ο αρμόδιος φορέας, ο φορέας του τόπου κατοικίας διεξάγει οποιουσδήποτε απαιτούμενους διοικητικούς ή ιατρικούς ελέγχους του ενδιαφερομένου.
Σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 6 έως 9 του άρθρου 27 του Καν. (ΕΚ) 987/2009 ο αρμόδιος φορέας [ο φορέας ασφάλισης κατά την υποβολή της αίτησης] ακολουθεί τη κάτωθι διαδικασία:
«6. Ο αρμόδιος φορέας επιφυλάσσεται του δικαιώματος να ζητεί την εξέταση του ασφαλισμένου από ιατρό της επιλογής του.
Με την επιφύλαξη της δεύτερης πρότασης του άρθρου 21 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού5, ο αρμόδιος φορέας καταβάλλει τις παροχές σε χρήμα απευθείας στον ασφαλισμένο και, εφόσον απαιτείται, ενημερώνει σχετικά τον φορέα του τόπου κατοικίας.
Για την εφαρμογή του άρθρου 21 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού, τα στοιχεία που αναφέρονται στο πιστοποιητικό ανικανότητας προς εργασία ενός ασφαλισμένου το οποίο έχει καταρτισθεί σε άλλο κράτος μέλος βάσει των ιατρικών γνωματεύσεων του ιατρού ή του φορέα που διενήργησε την εξέταση έχουν την ίδια νομική αξία με τα στοιχεία πιστοποιητικού το οποίο καταρτίζεται στο αρμόδιο κράτος μέλος.
- Εάν ο αρμόδιος φορέας αποφασίσει να αρνηθεί τις παροχές σε χρήμα, κοινοποιεί την απόφασή του στον ασφαλισμένο και ενημερώνει συγχρόνως τον φορέα του τόπου κατοικίας.»
Σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 27, σε περίπτωση διαμονής του ασφαλισμένου σε έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το αρμόδιο κράτος μέλος εφαρμόζονται κατ’ αναλογία οι διαδικασίες που ορίζονται από τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως 9 του άρθρου 27 του Καν. (ΕΚ) 987/2009.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 76 παρ. 7 του Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 «οι αρχές, οι φορείς, και τα δικαστήρια ενός κράτους μέλους δεν μπορούν να απορρίπτουν αιτήσεις ή άλλα έγγραφα τα οποία τους απευθύνονται λόγω του ότι έχουν συνταχθεί στην επίσημη γλώσσα άλλου κράτους μέλους, η οποία αναγνωρίζεται ως επίσημη γλώσσα των οργανισμών της Κοινότητας σύμφωνα με άρθρο 290 της συνθήκης.».
Ως εκ τούτου, τα Τμήματα Παροχών των αρμόδιων Τοπικών Διευθύνσεων που παραλαμβάνουν αιτήματα ασφαλισμένων του e-ΕΦΚΑ για χορήγηση επιδόματος ασθένειας με συνημμένα ξενόγλωσσα ιατρικά πιστοποιητικά που εκδόθηκαν σε άλλο κράτος μέλος, θα πρέπει να αποστέλλουν για μετάφραση τα εν λόγω πιστοποιητικά, σύμφωνα με τις οδηγίες έχουν δοθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και με την πρόσφατη εγκυκλιο με αριθμό 12/2025.